11. Sınıf Türk Edebiyatı Tanzimat Dönemi ile İlgili Sorular ve Cevapları

REKLAM

11. Sınıf Türk Edebiyatı Tanzimat Dönemi ile İlgili Sorular ve Cevapları

1) Tanzimat dönemi sanatçıları Divan edebiyatında hiç bulunmayan hangi edebi türleri edebiyatımıza kazandırmışlardır?

Bu dönem sanatçıları, Divan edebiyatında hiç bulunmayan makale, tiyatro, roman, hikâye, anı, eleştiri gibi yeni edebiyat türleri edebiyatımıza kazandırmışlardır.

2) Tanzimat dönemi sanatçıları Divan edebiyatında bulunan hangi türleri Batı anlayışına göre yenileştirmişlerdir?

Tanzimat dönemi sanatçıları Divan edebiyatında bulunan şiir, tarih, mektup gibi edebiyat türlerini Batı anlayışına göre yenileştirmişlerdir.

3) Tanzimat edebiyatının ilk devirlerinde yetişen sanatçıların çoğu kimlerin etkisi altında kalmışlardır?

Tanzimat edebiyatının özellikle ilk devirlerinde yetişen sanatçıların çoğu (Ziya Paşa, Namık Kemal) Montesquieu, Rousseau, Voltaire gibi Fransız devrimci yazarlarının etkisi altında kalmışlardır.

4) Tanzimat edebiyatının ilk devirlerinde yetişen sanatçıların çoğu nerede, neye karşı, nasıl bir mücadeleye girişmişlerdir?

Bu sanatçılar, makale ve şiirlerinde zulme, haksızlığa, geriliğe karşı şiddetli bir dille mücadeleye girişmişlerdir.

5) Tanzimat edebiyatının ilk devirlerinde yetişen sanatçıların çoğu hangi kavramları yaymaya çalışmışlardır?

Bu dönem sanatçıları; vatan, millet, hürriyet, hak, adalet, kanun, meşrutiyet gibi kavramları yaymaya çalışmışlardır.

6) Tanzimat edebiyatının ilk devirlerinde yetişen sanatçıların çoğu hangi sanat anlayışını benimsemişlerdir?

Tanzimat edebiyatının ilk devirlerinde yetişen sanatçıların çoğu “toplum için sanat” anlayışını benimsemişlerdir.

7) Edebiyatımızda görülen roman biçimindeki ilk eseri, çevirmenini ve kimden çevrildiğini yazınız.

Edebiyatımızda görülen roman biçimindeki ilk eser, Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’dan çevirdiği “Telemak” tır.

8) Tanzimat döneminde çevrilen birçok eserde en büyük sorun neydi? Niçin?

Bu ilk dönemde bu tercüme eseri takip eden birçok eser daha çevrilmişti. Ancak, bu eserlerdeki en büyük sorun “dil”di. Dil oldukça ağırdı. Alışılagelen eski dil kullanımı Batı romanına uygun değildi.

9) Tanzimat döneminde çevrilen birçok eserde karşılaşılan en büyük ikinci sorun neydi? Niçin?

İkincisi de batı kültürü ile Osmanlı kültürü arasında ki ahlak farkıydı. Çevrilecek eserler Müslüman ahlakına ters düşmemeliydi.

10) Türk edebiyatında öykü ve roman alanındaki yerli ürünler hangileridir?

Türk edebiyatında öykü ve roman alanındaki yerli ürünler, Ahmet Mithat’ın 1870′te basılan “Kıssadan Hisse” ve “Letaif-i Rivayat” adlı öykü kitaplarıdır.

11) Tanzimat edebiyatı öykü ve romanında olaylar çoğunlukla nereden alınmıştır?

Tanzimat edebiyatı öykü ve romanında olaylar çoğunlukla günlük yaşamdan veya tarihten alınmıştır.

12) Tanzimat edebiyatı öykü ve romancıları hangi konuda düşünce birliği içindedirler?

Olayların olmuş ya da olabilir izlenimini bırakması gerektiği konusunda bütün Tanzimat romancıları fikir birliği içindedirler.

13) Tanzimat edebiyatında yazılan ilk öykülerde hangi öykülerin etkisi ve tekniği görülür?

İlk öykülerde topluluk önünde anlatılan meddah öykülerinin etkisi ve tekniği görülür.

14) Tanzimat edebiyatı öykü ve romancılarının hangileri ne zaman halka seslenmeyi tercih etmişlerdir?

Tanzimat edebiyatı öykü ve romancılarından Ahmet Mithat, Emin Nihat, Şemsettin Sami, Nabizade Nazım daha ilk eserlerden başlayarak halka seslenmeyi tercih etmişlerdir.

15) Tanzimat edebiyatı öykü ve romancılarının hangileri aydınlara seslenmeyi tercih etmişlerdir?

Namık Kemal, Sami Paşazade Sezai, Recaizade Mahmut Ekrem gibi Tanzimatçılar aydınlara seslenmeyi tercih etmişlerdir.

16) Halka seslenmeyi tercih eden yazarlar nasıl bir dille yazmışlardır?

Halka seslenen yazarlar sade bir dille yazmışlardır.

17) Aydınlara seslenmeyi hedefleyen yazarlar nasıl bir dil kullanmışlardır?

Aydın kişilere seslenen yazarlar yabancı sözlük ve dil kuralları ile yüklü bir dille yazmışlardır.

18) Tanzimat edebiyatı döneminde eserler genel olarak nasıl konular üzerine kurulmuştur?

Bu dönemde eserler genel olarak, duygusal, acıklı konular üzerine kurulmuştur.

19) Tanzimat öykü ve romanında işlenen önemli temalar nelerdir?

Tanzimat öykü ve romanında işlenen önemli temalar: “tutsaklık”; zorla yapılan evliliklerin doğurduğu acı sonuçlar; Batı uygarlığı ile Osmanlı uygarlığı arasındaki farkların karşılaştırılması; kadın erkek arasındaki ilişkilerde değişik ortamlarda gelişen evlilik, âşık olma temaları ağırlıklı olarak işlenmiştir.

20) Tanzimat edebiyatının ilk döneminde yetişen ve romantizm akımının etkisi altında kalan yazarların eserlerinde bu akımın özelliği olarak nelere rastlanır?

Tesadüflere çok yer verilmiştir. Yazarların kişiliği gizlenmemiş; ikide bir okuyucuya “Ey Kaari!” (okuyucu) diye seslenilmiş; olaylar okuyucuyla konuşa konuşa yürütülmüştür. Sırası düştükçe, olayın yürüyüşü durdurulmuş, birtakım bilgiler verilmiştir.

21) Tanzimat edebiyatının ilk döneminde yetişen ve romantizm akımının etkisi altında kalan yazarların eserlerinde roman aracılığıyla hangi amaçlar gözetilmiştir? Bunun için neler yapılmıştır?

Roman aracılığı ile bireyi eğitme ve toplumu düzeltme amacı gözetilmiş; bunun için de siyaset, din, ahlak, felsefe vb. ile ilgili düşünce ve bilgiler ya olayın yürüyüşü durdurulup ya da olayların örülüşü içinde dolaylı olarak okuyucuya aktarılmıştır.

22) Tanzimat edebiyatının ilk döneminde yetişen ve romantizm akımının etkisi altında kalan yazarların eserlerinde kahramanlar nasıldır?

Kahramanlar çoğu zaman yaşamdan alınmış doğal kişilerdir. Ancak kimi zaman olağanüstü olaylara ve insanlara da yer verilmiştir. Çoğu zaman tek yönlüdür. İyiler tamamen iyi, kötüler de tamamen kötüdür. Olayların sonunda, çoğu zaman iyiler ödüllerini, kötüler ya da suçlular cezalarını alırlar. Kahramanlar çoğu zaman bir görüşte âşık olurlar.

23) Tanzimat edebiyatının ilk döneminde yetişen ve romantizm akımının etkisi altında kalan yazarların eserlerinde tasvirler nasıldır?

Yer ve çevre tasvirleri çoğu zaman eseri süslemek için yapılmıştır. Kişi tasvirleri de çoğu zaman olay içinde eritilmemiş; tersine, olayın yürüyüşü durdurularak, kişinin kaşı, gözü, saçı, vb. özellikleri teker teker anlatılmıştır.

24) Tanzimat edebiyatının ikinci döneminde yetişen realizm (gerçekçilik) ile natüralizm (doğalcılık) akımlarının etkisi altında kalmaya başlayan yazarların eserlerinde neye önem verilmiş ve ne yapılmıştır?

Tanzimat edebiyatının ikinci döneminde yetişen realizm (gerçekçilik) ile natüralizm (doğalcılık) akımlarının etkisi altında kalmaya başlayan yazarların eserlerinde ise, gözleme önem verilmiş, nedenlerle sonuçlar arasında bağlar aranmış, olağanüstü olaylar ve kişiler bırakılmış, anlatılan her şeyin olabilir izle-nimini bırakmasına dikkat edilmiştir.

25) Türkçede roman niteliğini taşıyan yerli ilk roman ve yazarının adlarını yazınız.

Türkçede roman niteliğini taşıyan yerli ilk roman, Şemsettin Sami’nin “Taaşşuk-u Talat ve Fıtnat” adlı eseridir.

26) Tanzimat dönemine dek Türk okuyucusu neleri okuyordu? Adlarını yazınız.

Batılı anlayışta yazılan ve çevrilen romanları tanıyana kadar Türk okuyucusu, çeşitli kaynaklardan gelen hikâyeleri okuyordu. Bunlar Halk hikâyeleri ve mesnevilerdi.

27) Halk hikâyeleri ve mesnevilerde karakterler nasıldı ve neler değişik şairlerce işlenmişti?

Pek çok karakteri ortak olan mesnevilerde Leylâ ile Mecnun, Yusuf ile Zeliha, Hüsrev ve Şirin hikâyeleri değişik şairlerce işlenmişti.

28) Mesneviler hacim ve dil bakımından nasıl özelliklere sahipti?

Mesneviler hacim bakımından bazen bir roman büyüklüğündeydi. Dil çok ağırdı ve psikolojik analizlere yer verilmezdi.

29) Mesnevilerde hangi hikâyeler değişik şairlerce işlenmiştir? Bu hikâyelerdeki karakterler nasıldır?

MesnevilerdeLeylâ ile Mecnun, Yusuf ile Zeliha, Hüsrev ve Şirin hikâyeleri değişik şairlerce işlenmiştir. Bu hikâyelerde karakterler ortaktır.

30) Batıdan gelen roman, Tanzimat döneminde iki yoldan gelişmiştir. Bu yollardan birincisini açıklayınız.

Batıdan gelen roman, Tanzimat döneminde iki yoldan gelişmiştir. Birinci yol, Ahmet Mithat’ın, Batılı hikâye ve romanla Türk halk hikâyelerini uzlaştırmaya çalıştığı yoldur. Yazar, romanlarını yazarken Halk hikâyeciliğinden yararlanmıştır. Sanatçının bu tarz ile yaptığı, halk hikâyelerinin modernleştirilmesi çalışmasıdır.

31) Batıdan gelen roman, Tanzimat döneminde iki yoldan gelişmiştir. Bu yollardan ikincisini açıklayınız.

Tanzimat romancılığındaki ikinci yol ise Namık Kemal’in Batılı hikâye ve roman tekniğini uygulamaya çalıştığı yoldur. Tanzimat edebiyatının diğer romancıları Ahmet Mithat’ın değil, Namık Kemal’in yolunu seçmişlerdir. Tanzimat romancıları, hem kendilerinin hem de Türk okuyucusunun asırlardan beri romantizme olan büyük yakınlığından dolayı romantizmi izlemeyi tercih etmişlerdir.

32) Ahmet Mithat ve Namık Kemal nelerin öncüsü olarak ortaya çıkmış; bu iki romancı romanda ne gibi biçimsel özellikler oluşturmuşlardır?

Tanzimat edebiyatında Ahmet Mithat popüler romanın, Namık Kemal edebî (sanatkârane) romanın öncüsü olarak ortaya çıkmış, bu iki romancı roman kurgusunda, tekniğinde, dil ve üslûpta ayrılarak iki ayrı damar oluşturmuşlardır.

33) Tanzimat romanlarının birinci döneminde yazılan romanlarda, roman kişilerinin özellikleri nelerdir?

Tanzimat romanlarının birinci dönem sanatçıları tarafından yazılanlarında (İntibah, Felatun Bey’le Rakım Efendi, Cezmi) idealize edilmiş kişiler vardır. Namık Kemal, Cezmi’de kendi gençliğini ve kişiliğini anlatır âdeta. Ahmet Mithat’ın Felatun Bey’le Rakım Efendi’sinde Felatun Bey Batılılaşmayı yanlış anlayan bir tiptir; Rakım Efendi ise Batılılaşma konusunda idealize edilmiş bir tiptir ve doğru Batılılaşmanın nasıl olacağını gösterir.

34) Tanzimat romanlarında anlatılan olaylar nasıl özelliklere sahiptir?

Tanzimat romanında anlatılan olayların ya gerçek ya da gerçeğe benzer olması gerektiği düşüncesi hâkimdir. Şemsettin Sami, Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’taki olayların gerçekten yaşanmış olduğunu söylemiştir. Tanzimat romanlarında olayların merkezinde aşk ve entrikalar vardır. Yaşanmış veya yaşanması mümkün olan olaylar anlatılmıştır.

35) Tanzimat romancıları romanlarını sürükleyici hale getirmek için neler yapmışlardır? Örneklerle açıklayınız.

Tanzimat sanatçıları romanları sürükleyici hale getirmek için aşkı ve entrikayı olayların gelişmesinde tesadüflere çok yer vererek başarılı bir şekilde kullanmıştır. İntibah, Sergüzeşt, Araba Sevdası, Müşahedât, Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat, Zehra adlı romanlarda bunun uygulamasını görmek olasıdır.

36) Tanzimat romanlarında zaman, hangi zaman dilimidir? Romanlarda zamansal anlamda neler yansıtılır?

Tanzimat romanlarında zaman, Cezmi dışında, sanatçıların yaşadığı zaman, genellikle Osmanlı toplumunun Batı ile tanışmaya başladığı dönemdir. Bazı romanlarda Batıya dönük kişilerin yaşamı ve zamanı (Araba Sevdası, Felatun Bey’le Rakım Efendi) bazı romanlarda ise Osmanlı’nın içe kapanık dönemi yansıtılır. (Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat, Sergüzeşt)

37) Tanzimat romanlarında mekân neresidir? Nereler ön plana çıkar?

Tanzimat romanlarında olayların geçtiği mekân genellikle İstanbul’dur. İstanbul’da Çamlıca ve Beyoğlu gibi eğlence mekânları öne çıkar.

38) İntibah ve Araba Sevdası romanlarında mekân neresidir? Niçin?

İntibah, Araba Sevdası adlı romanlarda mekân da aile çevresidir. Romanda ele alınan konu aile merkezli olduğu için.

39) Ahmet Mithat eserlerinde olayları nerede geçirmek istemiştir? Bu mekânlar hangi romanda nereleridir?

Ahmet Mithat olayları, hakkında bilgi vermek istediği mekânlarda geçirmiştir. Bu mekânlar, genellikle Anadolu, Suriye, Kuzey Afrika, Balkanlar ve Batı Avrupa’dır. Karabibik’te ise mekân Antalya’nın bir köyüdür. Cezmi’de olaylar, İran’da ve Kırım’da geçer. Sergüzeşt’in son bölümünde ise mekân Mısır’dır.

40) “Araba Sevdası, Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat, İntibah, Araba Sevdası ve Sergüzeşt” adlı romanların konuları nelerdir, yazarları kimlerdir?

Araba Sevdası: Yanlış Batılaşmanın yol açtığı komik durumlar. (Recaizade Mahmut Ekrem)
Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat: Görmeden evlilik, erkek baskısı ve zulmüne dayalı aile şartları, kadınların esareti. (Şemsettin Sami)
İntibah, Araba Sevdası: Yanlış kadınları sevmenin doğurduğu yıkımlar.(İntibah: Namık Kemal)
Sergüzeşt: Kölelik ve cariyelik. (Şemsettin Sami)

41) “Karabibik, Zehra, Cezmi, Felatun Bey’le Rakım Efendi” adlı romanların konuları nelerdir, yazarları kimlerdir?

Karabibik: Bir köy yaşamı. (Nabizade Nazım)
Zehra: Kıskançlık ve kıskançlığın yol açtığı olumsuzluklar. (Nabizade Nazım)
Cezmi: Tarihi bir olay. (Namık Kemal)
Felatun Bey’le Rakım Efendi: Batılılaşmanın hangi yoldan ve ne şekilde olması gerektiği. (Ahmet Mithat Efendi)

42) Tanzimatın I. ve II. dönemlerinde dil anlayışı nasıldır?

Tanzimat’ın birinci döneminde halkın anlayacağı bir dil kullanılmış, ikinci dönemde ise bu sade dilden uzaklaşılmıştır.

43) Ahmet Mithat, Namık Kemal ve Şemsettin Sami’nin eserlerinde anlatımları nasıldır?

Ahmet Mithat, olayları heyecanlı bir şekilde anlatmıştır.
Namık Kemal; sıfatlara, benzetmelere, abartmalara sıkça yer vermiş; romanda anlatılan olaya göre üslubunu değiştirmiştir. Savaş betimlemelerinde coşkuludur. Diyaloglarda ise sakindir.
Şemsettin Sami, dili kullanmada başarısızdır. Romanında yer yer dil bilgisi bozukluklarına rastlanmaktadır. Yazar, kişilerin kendi ağızlarına göre konuşturulmasında başarılıdır.

44) Samipaşazade Sezai, Recaizade Mahmut Ekrem ve Nabizade Nazım’ın eserlerinde anlatımları nasıldır?

Samipaşazade Sezai, Sergüzeşt ‘teki betimleme ve analizlerde, Türkçeden uzaklaşmıştır. Eserde özensiz bir üslup görülür.
Recaizade Mahmut Ekrem, Araba Sevdası’nda, çoğunlukla Osmanlıca terkip ve tamlamalar kullanmıştır. Romanın dili bu yüzden sade değildir.
Nabizade Nazım ise Farsça ve Arapça kelimelerden ve tamlamalardan mümkün olduğu kadar uzaklaşarak, ortalama bir dil kurmuştur.

45) Şinasi’nin eserlerini yazınız.

Tercüme-i Manzume
Şair Evlenmesi (Oyun)
Müntehabat-ı Eş’ar (Divan-ı Şinasi adıyla da bilinir, şiirlerinden seçmeler)
Durub-u Emsal-i Osmaniye (Atasözleri derlemesi)
Müntahabat-ı Tasvir-i Efkâr (Ebüzziya Tevfik tarafından düzenlenen seçme makaleler)

46) Şair Evlenmesi adlı oyunun konusunu yazınız.

Bir Töre Komedyası özelliği taşıyan “Şair Evlenmesi”, görücü usulüyle evliliğin sakıncalarını konu almaktadır. Batılı tutum ve davranışı, kılık ve kıyafetiyle pek sevilmeyen, eğitimli olmasına rağmen saf bir yapıya sahip Şair Müştak Bey, sevdiği Kumru Hanım’la, kılavuz ve yenge hanımlar aracılığıyla evlenmiştir. Nikâh sonrasında kendisiyle evlendirilen kişinin, Kumru Hanım’ın çirkin ve yaşlı ablası Sakine Hanım olduğunu görünce önce bayılır sonra itiraz eder. Mahallelinin de işe karışmasıyla başına gelenleri kabul etme mecburiyetinde kalan Müştak Bey’in imdadına arkadaşı Hikmet Bey yetişir. Hikmet Bey’in mahalle imamına verdiği rüşvetle olay çözülür, yapılan hile sonuçsuz kalır. Sonunda muradına eren Müştak Bey Kumru Hanım’a kavuşur. Ancak Hikmet Efendi birbirleriyle görüşmeden evlenmeye kalkmanın sonucunun kötü olacağını söyler. Müştak Bey’in aklı başına gelir.

47) Namık Kemal’in tiyatro oyunlarını yazınız.

Vatan Yahut Silistre
Zavallı Çocuk
Akif Bey
Celalettin Harzemşah
Kara Bela

48) Ziya Paşa’nın eserlerini yazınız.

Zafername (düzyazı şiir)
Rüya (ölümünden sonra)
Veraset Mektupları (ölümünden sonra)
Eş’ar-ı Ziya (ölümünden sonra)
Şiir ve İnşa ( makale)
Harabat (Şiir Antolojisi)
Defter-i Amal (Anı)

49) Namık Kemal tarafından yazılmış olan İntibah adlı romanı tanıtınız.

İntibah diğer adlarıyla Son Pişmanlık veya Sergüzeşt-i Ali Bey, Namık Kemal’in, ilk kez 1876′da yayımlanan bir romanıdır. İntibah, Türk Edebiyatı tarihinde ilk edebi roman olarak değerlendirilir. Romanda romantizm akımının etkisi görünür. Özellikle romanın başında yer alan uzun Çamlıca tasviri, romantizm etkisinin örneklerindendir. Bununla birlikte, roman boyunca Osmanlı kültürüne de sıkça atıf yapılır, her bölümün başında Divan edebiyatı şairlerinden bir beyitin yer alması bu durumun örneklerin-dendir. Romanın konusu, Türk halk edebiyatının eski meddah hikâyelerinden “Hançerli Hanım”ın öyküsünden esinlenmiştir.

50) Namık Kemal’in İntibah adlı romanında yer alan karakterleri tanıtınız.

Ali Bey: Yirmi bir yaşında, İstanbullu bir genç adam… Babıâli’de kâtip olarak çalışmaktadır.
Mahpeyker: Hafifmeşrep bir genç kadın.
Dilaşup: Genç, güzel, ahlaklı bir cariye.
Fatma Hanım: Ali Bey’in annesi.
Atıf Bey: Ali Bey’in çalışma arkadaşı.
Mesut Bey: Atıf Bey’in dayısı.

Tanzimat edebiyatı ile ilgili 50 soru ve cevaplarını word dosyası olarak aşağıdaki bağlantıdan indirebilirsiniz.

Tanzimat Edebiyatı Çalışma Soruları ve Cevapları 50 soru
Tanzimat Edebiyatı Çalışma Soruları ve Cevapları 50 soru
18.7 KiB
160 Downloads
Ayrıntılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>